-
DEDEKTİFLİK
Özel Dedektifliği; Kriminal Laboratuarlarda eğitim almış, konusunda uzman olan veya suç psikolojisi, kriminoloji, kriminalistik gibi programlarda, yüksek lisans eğitimi almış bir kriminal (suç bilimi) uzmanı, veya bu bilim dallarından birinde akademisyen olan biri yapabilmektedir. Avrupa, Amerika da yaygındır. Özel Dedektifliği, genelde emekli güvenlik mensupları yapmaktadır. Özel Dedektifler; yaptıkları araştırma-takip faaliyetini, görev verenin ve kendi kimliğini, gizli tutarlar. Takiplerinde, genellikle güvenlik güçleri ile hareket eder veya yardım alırlar. Gerektiğinde dış görünüşünü değiştirir veya kimliğini gizlerler. Deşifre olduklarında yardımcılarını devreye sokarlar. Özel Dedektif; kriminalistik, toplum psikolojisi, soruşturma ve sorgulama tekniklerini, davranış, suçlu ve şahıs psikolojisini, kriminoloji, sosyoloji, balistik, iz sürme, fotoğrafçılık, kanunları, olay yeri inceleme, parmak izi tespit, optik bilgisi ile birlikte çeşitli ışık kaynaklarını kullanabilme, ölçme-değerlendirme cihazlarını kullanabilme, fotoğraf karşılaştırma, kimlik tespiti ve şahıs teşhisi, interneti kullanabilme, fotoğrafçılık gibi çeşitli bilgileri bilmek zorundadır. Özel Dedektiflik Kanunu: Özel Dedektiflik Kanunu, 1994 yılında hükümet tarafından Meclise sunulmuş ve kabul edilmiştir. Ancak 3963 sayılı Özel Dedektiflik Kanunu, Cumhurbaşkanı Sn. Demirel’e gönderilmiş, Sn. Demirel yasayı Meclise onaylamadan geri göndermiştir. Kanunun tekrar görüşülerek değişikliklerin yapılması beklenmiştir. Ancak yasa, bir daha Meclis genel kurulunda ele alınmamış ve ilgili komisyonların tekrar görüşmemesi sonucu askıda kalmıştır. T.C. Kanunlarında, Özel Dedektiflik ile ilgili bir yasa yoktur. Ama bu durum Özel Dedektifliğin yasadışı olduğu anlamına gelmemektedir. Türkiye’de araştırma ve danışma adı altında kurulan şirketler ve buradaki şahıslar Özel Dedektiflik yapmaktadır. Fakat, mevcut bir yasa olmaması nedeni ile herhangi bir yaptırımla karşılaşmamaktadırlar. Ancak Özel Dedektifler, aldıkları eğitime göre, yasalardaki boşluklardan da faydalanarak, ama yasal bir yöntem olan, uzman kişi veya tanık olarak mahkemelerde dinleniliyor ve belgelere imza atabiliyor. Buna hukuki bir engel yok, ancak; yapılan bir işten dolayı vergi verme zorunluluğu olduğu için, bu yönü ile yasaları çiğnediği iddia edilebilir. Fakat, Danışma Şirket adı altında çalıştıkları ve vergi verdikleri için, yasal bir kılıf uydurulmuş oluyor. Özel Dedektif, Türkiye’miz için gerekli bir meslektir ve Özel Dedektiflik Yasası çıkarılmalıdır. Yasanın çıkması ile yeni bir sektör oluşacağı gibi, yeni bir uzmanlık ve eğitim alanı oluşacaktır, aynı zamanda suçların aydınlatılmasında da daha fazla yol kat edilecektir. Özel Dedektif, çoğunlukla eş-çocuk, çalıntı araç takibi, adres tespiti, dinleme, kayıp arama, kapkaç, hırsızlık, uyuşturucu kullanımı gibi olaylara bakıyorlar. En çok eşler, aldatılıp aldatılmadığını (yapılan işlerin yüzde 80’i aldatma üzerine); aileler, oğullarının ya da kızlarının uyuşturucu kullanıp kullanmadığını öğrenmek için baş vurmakta. Çalıntı arabalarının bulunmasını arzu eden ya da eşkalini verdikleri kapkaççının kimliğinin ortaya çıkarılmasını talep eden binlerce de müracaat var.
Aldatma olayı varsa, Özel Dedektif tarafından fotoğraflarla belgelenebiliyor ve gerektiğinde mahkemede tanıklık yapılabiliyor. Borçlusunu kaybeden alacaklı ve çocuğunu takip ettirmek isteyen ailelerin başvurduğu ifade edilmektedir. Bir ailenin isteği üzerine takip edilen kız çocuğu, satanist grubun içinde bulunduğu tespit edilmiş ve ailesi, kızı satanist grubun içinden almıştır. Özel Dedektif, Türkiye’de bu mesleğin yasal dayanağı olmadığından, gazetelere, ‘Araştırılacak işlerinizde emekli polislerle takip’ ifadeleriyle ilan veriyorlar. Özellikle, eski mesleklerinden dolayı daha rahat araştırma yapabiliyorlar, örneğin tapu, elektrik idaresi, muhtarlıklar gibi kurumlardan kolay bilgi alabiliyorlar. Vatandaş savcıya şikayetini arz eden bir dilekçe verir. O da araştırılması için konuyu karakola havale eder. Polis verilen adrese bakar, orada varsa müdahale eder, yoksa bölgesinin dışına çıkamaz. Artık bu işin peşini bırakmak zorunda kalır. Burada Özel Dedektifin işi başlar. Para kazandıkları için, takibi sonuna kadar sürdürürler. Bankalar özellikle, bankaya yanlış adres vererek, kredi kartı borcunu ödememek için izini kaybettirmeye çalışan şahısların izini bulmak için özel dedektiflere başvuruyor. Bazı sigorta firmaları, sigortalı cep telefonu çalınan şahısı bulması için dedektiflere başvuruyor. Ahmet Altan’ın kitabından sonra işlerin daha da arttığı, kocaların sürekli bu tip şirketleri aramaya başladıkları ifade ediliyor. Özel Dedektiflik, şahısların veya firmaların, araştırılmasını istedikleri bir konuda, Özel Dedektif tarafından yapılan takip edilme veya araştırma faaliyetidir. Özel Dedektif, teknik ekipmanı ile, (kamera, ses kayıt sistemi, fotoğraf makineleri gibi cihazlar, internet-bilgisayar ağları ile ve Araç Takip Sistemleri, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Kent Bilgi Sistemleri, gibi çeşitli programların kullanımı ile) deliller elde edebilmektedir.
|
